Rak prostaty. Jak go rozpoznać i zmniejszyć ryzyko zachorowania?
16.11.2023
Prostata, stercz lub gruczoł krokowy to rożne nazwy tego samego narządu wchodzącego w skład układu moczowo-płciowego mężczyzny. Po 30. roku życia, u większości mężczyzn, prostata zaczyna się rozrastać. To naturalne zjawisko związane jest z wiekiem i nazywa się łagodnym przerostem prostaty.
Objawy choroby
Rak prostaty na ogół nie wywołuje charakterystycznych objawów, tym bardziej, że może współwystępować z łagodnym przerostem gruczołu, który odpowiada za dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych, do których należą:
- Częste oddawanie moczu, nawet w nocy.
- Trudności z oddawaniem moczu, strumień moczu może być przerywany albo słaby.
- Uczucia niecałkowitego opróżnienia pęcherza, ciągłe odczuwanie parcia na mocz.
- Jeśli nowotwór jest w stadium zaawansowanym mogą pojawić się dodatkowo: bóle w podbrzuszu, krew w moczu, dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa i inne.
Diagnostyka raka prostaty
Jeśli tylko zauważysz u siebie jakiekolwiek niepokojące objawy, koniecznie udaj się do lekarza. Podstawowym, szybkim i prostym badaniem (choć niekoniecznie przyjemnym), jest palpacyjne badanie prostaty palcem wprowadzonym do odbytnicy (badanie per rectum). W ten sposób lekarz ocenia wielkość gruczołu krokowego, jego konsystencję i kształt. Obecność guzków, stwardnień, zgrubień i nierówności może wskazywać na rozwój raka stercza. Na podstawie zgłaszanych przez Ciebie symptomów i swojej oceny stercza, lekarz zleci Ci odpowiednie badania.
Jednym z nich jest pomiar PSA, czyli swoistego antygenu sterczowego. Takie badanie w kierunku raka prostaty wykonuje się z próbki krwi żylnej. Wzrost stężenia PSA może wskazywać na złośliwy nowotwór stercza, ale pojawia się także w przebiegu innych schorzeń (np. łagodnego rozrostu prostaty czy stanów zapalnych). Może być także efektem badania per rectum. Zdarza się również, że poziom PSA, mimo obecności nowotworu, nie jest zwiększony. Dlatego nie próbuj interpretować wyniku samodzielnie, lecz pozostaw to lekarzowi. Innym badaniem, przydatnym w diagnostyce przyczyny elewacji stężenia PSA, jest oznaczenie dodatkowo wolnej frakcji PSA.
W pierwszej linii diagnostyki raka gruczołu krokowego stosuje się wieloparametryczny rezonans magnetyczny prostaty, ale także także USG przezodbytnicze. Połączenie obu tych technik obrazowania wykorzystuje się podczas pobrania biopsji fuzyjnej prostaty. Uzyskany tą drogą materiał zostaje wysłany do badań histologicznych. Za pomocą innych badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny czy scyntygrafia poszukuje się ewentualnych przerzutów w innych narządach.
Aby zapobiec chorobie, warto dodatkowo stosować kilka podstawowych zasad:
Prowadzenie właściwego trybu życia jest jednym z kluczowych elementów profilaktyki raka prostaty. Spędzaj więcej czasu w ruchu, uprawiaj regularnie dowolną aktywność fizyczną (minimum pięć razy w tygodniu po pół godziny) i unikaj siedzącego trybu życia.
Rzuć palenie! Udowodniono, że mężczyźni palący papierosy, u których wykryto raka prostaty mają większe ryzyko zgonu z powodu choroby niż ci, którzy papierosów nie palą.
Ogranicz spożywanie alkoholu i wprowadź zdrową dietę. W świetle badań epidemiologicznych najbardziej istotne wydaje się być ograniczenie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego i produktów zawierających tłuszcze nasycone. Warto zamienić je na tłuszcze nienasycone (obecne głównie w mięsie ryb), warzywa i owoce (bogate w witaminy i antyoksydanty) oraz inne składniki diety zawierające wit. E, D czy beta-karoten. Według najnowszych doniesień szczególnie wskazane jest spożywanie pomidorów i ich przetworów, gdyż są one bogate w likopen. Substancja ta jest przeciwutleniaczem oraz pomaga ochraniać komórki gruczołowe prostaty przed szkodliwym wpływem czynników rakotwórczych, a także zapobiega ich nieprawidłowym przemianom i rozrostowi. Ważne też są produkty zawierające selen, retinoidy i izoflawony, takie jak zboża, ryby i skorupiaki. To prawdopodobnie właśnie wpływ właściwej diety jest odpowiedzialny za zmniejszy odsetek występowania raka gruczołu krokowego u Chińczyków i Japończyków.
Nie bój się wizyty u lekarza. Jeśli niepokoją Cię jakiekolwiek objawy lub masz pytania dotyczące strefy intymnej, odwiedź specjalistę (urologa) i uzyskaj fachową poradę. Lekarz pomoże Ci rozwiązać Twoje problemy i wdroży odpowiednie postępowanie, jeśli będzie to konieczne.
